. . . .


23 Jul 2009

هێلسینکی؛ سمیناری "گۆرانکاریه‌کانی ئه‌مڕۆی ئێران و رۆڵی کورد" به???


ناوه‌ندی هه‌واڵ - فینلاند: رۆژی دووشه‌ممه‌، 21ی ژولای له‌ شاری هێلسینکی له‌ لایه‌ن کۆمیته‌ی حیزبی دێموکراتی کوردستان له‌و هه‌رێمه به‌ هاوکاری له‌ گه‌ڵ رێکخراوی فینکورد،‌ سمینارێک بۆ هه‌ر دوو به‌ڕێزان ئه‌حمه‌د عه‌زیزی و رێبوار که‌ریمی پێکهات.

سمیناره‌که‌ کاتژمێر 5ی ئێواره‌ به‌ به‌شداریی ژماره‌یه‌ک له‌ ئه‌ندامانی حیزبی و کوردانی دانیشتووی شاری هێلسینکی ده‌ستی پێکرد. له‌ سه‌ره‌تادا به‌ڕێز ئه‌حمه‌د عه‌زیزی باسێکی له‌ ژێر ناوی "گۆرانکاریه‌کانی ئه‌مڕۆی ئێران و رۆڵی کورد" پێشکه‌ش کرد. عه‌زیزی له‌ سه‌ره‌تای باسه‌که‌یدا سه‌رنجی ئاماده‌بوانی بۆ خۆپیشاندان و ناره‌زایه‌تیه‌کانی دوای پرۆسه‌ی ده‌نگدان له‌ ئێران راکێشا و له‌م باره‌وه‌ وتی: ئه‌و خۆپیشاندان و ناره‌زایه‌تیانه‌ چاوه‌روان نه‌کراو نه‌بوون و له‌ مێژه‌ ناره‌زایه‌تی له‌ ناو دڵی خه‌ڵک دا کۆبۆته‌وه‌ به‌ڵام هاتنه‌ سه‌ر شه‌قامی سه‌دان هه‌زار که‌س له‌ خه‌ڵکی ئێران چاوه‌روان نه‌کراو بوو. ئه‌وه‌ش کۆمه‌ڵێک پرسیاری هێنایه‌ ئاراوه‌؛ ئایا له‌ سیستمی ئه‌مڕۆی ئێراندا ئیمکانی گۆڕان هه‌یه‌؟ ئایا ئینقلابی ئارام ده‌توانێ ئه‌و رێژیمه‌ بروخێنێ و کۆمه‌ڵێک پرسیاری تر.
عه‌زیزی له‌ بابه‌ت سیستمی سیاسیی ئه‌مڕۆی ئێران، وتی؛ "له‌ دنیای ئه‌مڕۆدا سیستمی سیاسیی هیچ وڵاتێک سه‌دا سه‌د له‌ سیستمی سیاسی وڵاتێکی دیکه‌ ناچێ و له‌ هه‌ر وڵاتێک دا تایبه‌تمه‌ندیی خۆی هه‌یه‌. جۆری سیستمی سیاسی پێوه‌ندی به‌ ئاستی تێگه‌یشتنی سیاسی خه‌ڵک، دۆخی کۆمه‌ڵایه‌تی، بواری جوغرافیایی وڵاته‌که‌ و کۆمه‌ڵێک فاکته‌ری تر‌ هه‌یه‌. کۆمه‌ڵێک تایبه‌تمه‌ندی،‌ سیستمی سیاسیی ئێران له‌ هی هه‌موو وڵاتانی جیهان جیا ده‌کاته‌وه‌؛ سیستمی سیاسی ئێران حاڵه‌تی دوو فاقه‌ی هه‌یه‌. به‌و مانایه‌ که‌ به‌شێک له‌ ده‌سه‌ڵاتی ئه‌و وڵاته‌ له‌ رێگای هه‌ڵبژاردنه‌وه‌ دیاری ده‌کرێ که‌چی به‌شێکی تر له‌ ده‌سه‌ڵاته‌که‌ ئینتسابی‌یه‌ و ئه‌و ئینتسابه‌ش له‌ شوێنێکی نادیار و نه‌بینراوه‌وه‌ دیاری ده‌کرێ. به‌و مانه‌یه‌ که‌ ده‌ڵێن تا ئیمامی 12 زهور ده‌کا، وه‌لی فه‌قیهـ کاروباره‌کان به‌ڕێوه‌ ده‌با و له‌ جێگای ئه‌و داده‌نیشێ. ئه‌وه‌ش له‌ سیستمی سیاسیی هیچ وڵاتێکی دنیادا نابینرێ. له‌ باری مه‌زهه‌بیشه‌وه‌، ئه‌و رێژیمه‌ تایبه‌تمه‌ندیی خۆی هه‌یه‌؛ حکومه‌ت له‌ سه‌ر ئه‌ساسی مه‌زهه‌بی شیعه‌یه‌. ئه‌و مه‌زهه‌به‌ خۆی له‌ بنه‌ره‌تدا له‌ سه‌ر ده‌سه‌ڵات ساز بووه‌. شیعه‌ له‌ به‌رامبه‌ر سوننی هه‌میشه‌ له‌ ئه‌قه‌لیه‌ت دا بووه‌. ئه‌وانه‌ش وایانکردووه‌ که‌ ئیسلامی سیاسیی شیعه‌ له‌ سه‌ر بنه‌مای خوێن و شه‌هید بوون خۆی ته‌سبیت بکا و گوێ به‌ پره‌نسیپه‌کان نه‌دا. له‌و حکومه‌ته‌دا به‌شی ئینتخابی گوێڕایه‌لی به‌شی ئینتسابی‌یه‌ و هه‌ر بۆیه‌ش ناتوانێ سیستمێکی دیموکراتیک بێ و نه‌یتوانیوه‌ وڵامده‌ری خواسته‌کانی خه‌ڵکی ئێران بێ. ئه‌گه‌رچی ئیسلامی سیاسی تا ئێستا بانگه‌شه‌ی ئه‌وه‌ی کردووه‌ که‌ ده‌توانێ دێموکراتیک بێ به‌ڵام ئه‌م ناره‌زایه‌تیانه‌ی خه‌ڵکی ئێران نیشانه‌ی رووبه‌رووبونه‌وه‌ی دێموکراسی و دێموکراسی به‌ شێوه‌ی کۆماری ئیسلامین."
له‌ به‌شێکی دیکه‌ی وته‌کانیدا، کاک ئه‌حمه‌د باسی له‌ پرۆسه‌ی هه‌ڵبژاردنی خولی ده‌هه‌می سه‌رکۆماریی له‌ ئێران کرد و وتی که‌ به‌شداریی به‌رینی خه‌ڵکی ئێران له‌و هه‌ڵبژاردنه‌دا ترسی خسته‌ ناو دڵی لایه‌نی پاوانخواز. هه‌ر بۆیه‌ش ئه‌و لایه‌نه‌ بۆ نیشاندانی سه‌رکه‌وتنی ئه‌حمه‌دی نه‌ژاد له‌ هه‌ڵبژاردنه‌که‌دا که‌وته‌ په‌له و یاساکانی خۆیشی خسته‌ ژێر پێ‌. ئه‌وه‌ به‌رهه‌می ترس له‌ شه‌پۆلی به‌رینی به‌شداریی خه‌ڵک بوو.

له‌ بابه‌ت داهاتووی ئێران، عه‌زیزی وتی که‌ حاکمیه‌ت ناتوانێ ره‌وته‌که‌ بۆ سه‌ر دۆخی پێشوو بگێڕێته‌وه‌. ئه‌گه‌رچی ئه‌گه‌ری ئه‌وه‌ هه‌یه‌ که‌ بۆ ماوه‌یه‌کی مه‌حدوود ده‌ست به‌ گرتن و کوشتن بکا به‌ڵام گۆڕان هه‌میشه‌ به‌ره‌و پێش هه‌نگاو ده‌نێ. ئه‌م خه‌ڵکه‌ ناگه‌ڕێنه‌وه‌ بۆ دۆخی پێشوو. بۆیه‌ ئیمکانی گۆڕان هه‌یه‌.
له‌ بابه‌ت چاره‌نووسی کۆماری ئیسلامی، به‌ڕێز عه‌زیزی وتی؛ ئه‌م رێژیمه‌ زۆر به‌ به‌ربڵاوی ریشه‌ی داکوتاوه‌ و هه‌ڵکه‌ندنی زۆر ئاسان نییه‌. له‌ لایه‌کی دیکه‌ش ئه‌مڕۆ هیچ ئاڵترناتیڤێکی رێکخراو بۆ ئه‌م رێژیمه‌ له‌ ئارادا نییه‌. هه‌ر بۆیه‌ش ئه‌گه‌ری ئه‌وه‌ که‌ ناره‌زایه‌تیه‌کان رووخانی رێژیمیان لێ بکه‌وێته‌وه‌ یان ئیمکانی ئینقلابێک که‌ ئه‌م رێژیمه‌ به‌ یه‌کجاریی لابا، لاوازه‌. به‌ڵام توانایی هێزه‌ سیاسیه‌کان و راده‌ی که‌ڵکوه‌رگرتنی خه‌ڵک له‌و شکافه‌ی که‌ ئه‌مڕۆ هاتۆته‌ ئاراوه‌، دیاریی ده‌کا که‌ ئه‌م پرۆسه‌یه‌ چه‌نده‌ ده‌خایه‌نێ.

له‌ مه‌ڕ رۆڵ و نه‌خشی کورد و هێزه‌ سیاسیه‌کانی کوردستان له‌و ئاڵوگۆڕانه‌دا، به‌رپرسی کومیسیۆنی ستراتژی و پلاندانی حیزبی دێموکراتی کوردستان وتی؛ کورد به‌ر له‌و هه‌ڵبژاردنه‌، هه‌ر له‌ ده‌ورانی هاتنه‌ سه‌ر کار خاته‌میه‌وه‌ رۆڵی گێڕاوه‌، له‌ ئاڵوگۆڕه‌کانی ئێراندا هه‌میشه‌ چالاک بووه‌، به‌ڵام رۆڵی یه‌کلاکه‌ره‌وه (تعین کننده‌)ی نه‌بووه‌. له‌ به‌رامبه‌ر ئه‌وه‌دا بزوتنه‌وه‌ی کورد هه‌میشه‌ چاوه‌روانی موعجیزه‌یه‌ک بوون تا ئه‌و رێژیمه‌ بروخێنێ. هه‌ر بۆیه‌ش له‌ ئاڵوگۆره‌کانی ئیستای ئێراندا نه‌یانتوانی ده‌ور بگێڕن.

له‌ بابه‌ت گرینگیی و شوێنه‌واری ئه‌م گۆڕانکارییانه‌ بۆ سه‌ر کوردستان، به‌ڕێز عه‌زیزی وتی؛ ئه‌و گۆڕانکاریانه‌ له‌و روانگه‌وه‌ بۆ ئێمه‌ گرینگن که‌ هه‌ر ئاڵوگۆڕێک له‌ ئێران ته‌ئسیری بۆ سه‌ر کوردستان هه‌یه‌ و یارمه‌تی به‌ چالاکتر بوونی کوردستان ده‌کا. له‌و پێوه‌ندییه‌شدا به‌ڕێزیان وێڕای وه‌بیرهێنانه‌وه‌ی دیسکورسی زاڵ به‌ سه‌ر به‌رنامه‌ی حیزبی دێموکراتی کوردستاندا که‌ ده‌سکه‌وتی کۆنگره‌ی چوارده‌هه‌می ئه‌و حیزبه‌ بوو، ئه‌وه‌شی وه‌بیرهێنایه‌وه‌ که‌ به‌ بێ بوونی که‌سایه‌تییه‌کی به‌رزی کوردستانی، ناتوانین له‌ گۆڕه‌پانی ئێراندا خاوه‌ن نه‌خش و ده‌سکه‌وتی شیاوی خۆمان بین.

له‌ به‌شی دووهه‌می سێمیناره‌که‌ دا به‌ڕێز رێبوار که‌ریمی ‌باتێکی پێشکه‌ش کرد له‌ ژێر سه‌ردێڕی "هه‌ڵوێسته‌کانی ئێمه‌(حدک) له‌ ژێر تیشکی جیهانبینیی سیاسی د.قاسملوودا". رێبوار هه‌ر له‌ سه‌ره‌تای باسه‌که‌یدا جه‌ختی له‌ سه‌ر ئه‌وه‌ کرد که‌ له‌ جێدا وه‌کیه‌ک بوون یان نه‌بوونی هه‌ڵوێسته‌کانی ئێمه‌ له‌ گه‌ڵ روانگه‌کانی د.قاسملوو مه‌رج نیه‌ له‌ هه‌موو حاڵه‌تێکدا فه‌زیله‌ت بێت، به‌وه‌شه‌وه‌ تاووتوێکردنه‌وه‌ی هه‌ڵوێسته‌کانمان له‌ به‌رایی خوێندنه‌وه‌یه‌کی ناده‌مارگرژانه‌ بۆ جیهانبینیی سیاسیی د.قاسملوودا، ده‌شێ ببێته‌ هۆی کرانه‌وه‌ی مێشکه‌کان و فراوانبوونه‌وه‌ی ئاسۆکانی ڕوانینمان.
rebwar.bmpرێبوار باسه‌که‌ی به‌ خوێندنه‌وه‌یه‌ک بۆ سێ فاکته‌ری فره‌ڕه‌هه‌ند به‌ڵام سه‌ره‌کی ده‌ست پێکرد که‌ له‌ درێژه‌ی 40 ساڵدا کۆڵه‌که‌ی که‌سایه‌تی سیاسی د.قاسملوویان پێک هێناوه‌. له‌م به‌شه‌ی باسه‌که‌ی‌دا رێبوار پێی له‌ سه‌ر ئه‌وه‌ داگرت که‌ هه‌ر چه‌شنه‌ پێناسه‌کردنێکی که‌سایه‌تی د.قاسملوو ته‌نیا له‌ به‌ر رۆشنایی رووداوه‌کانی ده‌، پانزده‌ ساڵی دوایی ژیانی د.قاسملوودا وێنایه‌کی پڕکه‌مایه‌سی له‌ که‌سایه‌تی ئه‌و مرۆڤه‌ بلیمه‌ت و فره‌ ڕه‌هه‌نده‌ به‌ده‌سته‌وه‌ ده‌دا. له‌ درێژه‌ی باسه‌که‌یدا ناوبراو هه‌وڵی‌دا پێنج هێڵی سه‌ره‌کی له‌ کۆی کرده‌ و گوته‌ و ئه‌ندێشه‌کانی د.قاسملوو هه‌ڵبهێنجێ، که‌ به‌ردی بناغه‌ی ئه‌و شته‌ پیک ده‌هێنن که‌ ده‌کرێ وه‌ک جیهانبینیی سیاسی د.قاسملوو بینرخێنین. ئه‌و جار له‌ درێژه‌ی باسه‌که‌ی خۆیدا رێبوار هه‌وڵی‌دا به‌ ئاماژه‌ به‌ چه‌ند فاکته‌رێکی گرینگ که‌ له‌ ماوه‌ی بیست ساڵی رابردوودا گۆڕانیان به‌ سه‌ردا هاتووه‌، به‌راوردێکی خێرا له‌ نێوان هه‌لومه‌رجی ئێستا و ئه‌و هه‌لومه‌رجانه‌دا بکا که‌ تێیاندا جیهانبینیی د.قاسملوو شکڵیان وه‌رگرتووه‌. له‌ کۆی باسه‌که‌یدا رێبوار ویستی ئه‌و په‌یامه‌ بگه‌یه‌نێت که‌ چ له‌و حاڵه‌تانه‌دا که‌ گرتنه‌به‌ری رێچکه‌ی قاسملوو فه‌زیله‌ته‌ و چ ئه‌و کاتانه‌ی که‌ فه‌زیله‌ت له‌ گرتنه‌به‌ری رێی نوێ‌دایه‌، جه‌وهه‌ری گۆڕانخوازی جیهانبینیی د.قاسملوو و؛ لاشه‌ڕبوونێکی وشیارانه‌ی ناوبراو به‌ قازانجی سیاسه‌ت که‌ به‌ر له‌وه‌ی زاده‌ی بێ باوه‌ڕی به‌ کارکردی توندوتیژی بێت، زاده‌ی وشیاری به‌رامبه‌ر به‌ بڕشتی ئامرازه‌کانی ده‌سه‌ڵاتی نه‌رم له‌ گۆڕه‌پانی شه‌ڕی سیاسی به‌ هۆی رێوه‌شوێنه‌ مه‌ده‌نییه‌کانه‌وه‌یه‌، گه‌ڕانه‌وه‌یه‌کی به‌رده‌وامی ره‌خنه‌گرانه‌ و بنیاتنه‌رانه‌ بۆ میراسی سیاسیی د.قاسملوو ده‌کا به‌ پێویستییه‌کی حاشاهه‌ڵنه‌گری ئه‌م رۆژگاره‌ی ئێمه‌ش. له‌و پێوه‌ندییه‌دا ناوبراو پێی له‌ سه‌ر زه‌رووره‌تی پێناسه‌کردنه‌وه‌ی "کرده‌ی سیاسی" وه‌ک پرۆسه‌یه‌ک له‌ "هونه‌ری مومکینات" و "ره‌خنه‌ له‌ نامومکینات" داگرته‌وه‌.

به‌ڕێز رێبواری که‌ریمی له‌ دوا وته‌یدا له‌ گه‌ڵ سه‌لماندنه‌وه‌ی جه‌وهه‌ری په‌یامی پیێر مۆروای سه‌رۆک وه‌زیری پێشووی فه‌ڕانسه‌ که‌ له‌ پێوه‌ندی له‌ گه‌ڵ میتینگی به‌شکۆی یادی د.قاسملوو بۆ حیزبی دێموکراتی کوردستانی ناردبوو، پێی له‌ سه‌ر ئه‌و باوه‌ڕه‌داگرته‌وه‌ که‌ هه‌ڵوێسته‌کانی ئه‌م دواییه‌ی حدک نزیکایه‌تییه‌کی زۆری له‌ گه‌ڵ جیهانبینیی د.قاسملوو هه‌بووه‌. له‌ دوا وته‌شدا رێبوار ئه‌و راستییه‌ی وه‌بیرهێنایه‌وه‌ که‌ مه‌رجی بنه‌ڕه‌تی کارکردن به‌ ئاڕاسته‌ی جیهانبینیی سیاسیی د. قاسملوودا، به‌هێزبوونی بنه‌مای شارستانیانه‌ی که‌سایه‌تی‌یه‌، چ له‌ ئاستی شه‌خسدا و چ له‌ ئاستی کۆمه‌ڵدا. هه‌ر لێره‌شه‌وه‌ وێڕای ته‌ئیدی ئاکامگیریه‌کانی کاک ئه‌حمه‌دی عه‌زیزی له‌باسه‌که‌یدا و ئه‌و وته‌یه‌ی ناوبراو که‌ "حیزب ده‌بێ له‌ بری کارکردن بۆ خه‌ڵک، کار له‌ گه‌ڵ خه‌ڵک بکا"، جارێکی تر ئه‌و راستییه‌ی وه‌بیرهێنایه‌وه‌ که‌ دروستترین هه‌ڵوێست و رێبازی حیزبی دێموکرات بۆ ئه‌م سه‌رده‌مه‌ی ئێمه‌ ده‌شێ بریتی بێ له‌ نیشاندانی هه‌موو جۆره‌ ئینعیتافێک له‌ پێناوی کردنی هه‌رچی زیاتری حیزب به‌ ئامرازێکی به‌خێر له‌ پێناوی به‌شداری له‌ به‌هێزکردنی بنه‌ماکانی کۆمه‌ڵگا مه‌ده‌نیی کوردستان له‌ لایه‌ک و هیدایه‌تی ئیخلاقیی کۆمه‌ڵگای سیاسی کوردستان له‌ راستای ئامانجه‌ به‌رزه‌ دێموکراتیک و نه‌ته‌وه‌ییه‌کانماندا، له‌ لایه‌کی دیکه‌وه‌. ئه‌وه‌ش شتێکه‌ که‌ به‌ بڕوای رێبواری که‌ریمی،‌ نزیکایه‌تییه‌کی یه‌کجارزۆری له‌ گه‌ڵ بنه‌ماکانی جیهانبینیی سیاسیی دکتۆر قاسملووی نه‌مر هه‌یه‌.

شیاوی باسه‌ که‌ باسه‌کانی سێمیناره‌که‌ له‌ گه‌ڵ پێشوازیی گه‌رمی به‌شداران به‌ره‌وڕوو بوو و، باسه‌کان بوون به‌ هۆی پێکهاتنی دیالۆگێکی گه‌رموگوڕ له‌ نێوان به‌شداراندا و، چه‌ندین به‌شداری شاره‌زا و خۆشفکر، به‌ تێبینی و ره‌خنه‌ و پرسیاری جۆراوجۆر فه‌زای سێمیناره‌که‌یان ئه‌وه‌نده‌ی دیکه‌ش ده‌وڵه‌مه‌ند کرد.

بگه‌رێوه‌|ئەم بابەتە 1415 جار بینراوە| بینێره‌| چاپ
Facebook| My Yahoo| Twitter| google




start|copyright © 2009 kdpmedia.org|contact