. . . .


27 Jul 2013

وتووێژی تێکۆشەری دێرین و کەسایەتی سیاسی ڕۆژهەڵاتی کوردستان مامۆستا ?


ئا- شاهۆ ئەحمەد:
سەرچاوە: ڕۆژنامەی ئاوێنە
عه‌بدوڵای‌ حه‌سه‌ن زاده‌ كه‌سایه‌تی‌ دیاری‌ رۆژهه‌ڵاتی‌ كوردستان‌و سكرتێری‌ پێشوی‌ حیزبی‌ دیموكرات، له‌م گفتوگۆیه‌ی‌ ئاوێنه‌دا ده‌ڵێت "درێژكردنه‌وه‌ی‌ ویلایه‌تی‌ بارزانی‌ وه‌كو شتێكی كاتی باشه‌".
ئاوێنه‌: ئێستا هه‌مو سه‌رنجه‌كان رو له‌"روحانی"ن، تۆ وه‌ك سیاسیه‌كی كوردی‌ به‌رهه‌ڵستكار، چ چاوه‌ڕوانییه‌كت هه‌یه‌ به‌رامبه‌ر به‌م سه‌رۆكه‌ی به‌ریفۆرمخواز ناوده‌برێت؟
عه‌بدوڵا حه‌سه‌ن زاده‌: پێش ئه‌وه‌ی بێینه‌ سه‌ر چاوه‌ڕوانییه‌كان پێویسته‌ هه‌ندێك شت بگوترێ: روحانی دیارده‌یه‌كی تازه‌یه‌، كه‌سێكه‌ به‌سه‌ركۆمار هه‌ڵبژێردراوه‌ كه‌ نه‌بۆ ئه‌وانه‌ی ده‌نگیان داوه‌تێ دڵخوازه‌، نه‌بۆ ئه‌وانه‌ی ده‌یانویست كه‌سێك هه‌ڵبژێردرێ كه‌ دڵخوازیانه‌. رێبه‌ری نیزامی جومهوری ئیسلامی حه‌زی ده‌كرد یه‌كێك له‌پێنج كاندیده‌كه‌ی دیكه‌ ده‌رچوبایه‌ نه‌ك روحانی، چونكه‌ هه‌مویان له‌بیروڕای ئه‌و نزیكتربون تا روحانی. واتا كۆمه‌ڵانی خه‌ڵكی ئێران ده‌نگیاندا بۆ "نا بۆ جمهوریی ئیسلامیی ئێران"، ئه‌گینا روحانی دڵخوازی خه‌ڵكی نه‌بو، ته‌نانه‌ت له‌به‌رنامه‌كه‌یدا جگه‌ له‌هه‌ندێك به‌ڵێنی به‌قسه‌، هیچ شتێكی ئه‌ساسی نه‌بو بۆ ئه‌وه‌ی داخوازی خه‌ڵكی بێنێته‌دی. ئێستا ئه‌و هه‌ڵبژێردراوه‌و هه‌ر كه‌سێكی دیكه‌ش ده‌رچوبایه‌ له‌نیزامی جومهوریی ئیسلامی ئێراندا به‌پێی ده‌ستور سه‌ركۆمار بڕیارده‌ر نیه‌، ئه‌وه‌ی له‌ئێران بڕیارده‌ره‌ رێبه‌ری نیزامه‌ كه‌ ئێستا خامه‌نه‌ییه‌، واتا سه‌ڵاحیه‌ته‌كان لای ئه‌ون، ئه‌وه‌ سه‌ركۆمار نیه‌ خه‌تێكی تایبه‌تی بگرێته‌به‌ر. به‌ڵام ئه‌من وا بیرده‌كه‌مه‌وه‌ كه‌ خودی خامه‌نه‌یی كابرایه‌كه‌ موخالیفی دیموكراسی‌و بیری ئازادو مافه‌ نه‌ته‌وایه‌تیه‌كانه‌، به‌ڵام پیاوێكی نازیره‌ك نیه‌. ئه‌و ده‌زانێ ئه‌و بارودۆخه‌ی پێكیهێناوه‌ چ له‌نێوخۆی ئێران‌و چ له‌به‌رامبه‌ر كۆمه‌ڵگه‌ی نێونه‌ته‌وه‌ییدا قابیلی ده‌وام نیه‌و ده‌توانێ ئێران به‌جارێك وێران بكا. بۆیه‌ ئه‌من واتێده‌گه‌م خودی خامه‌نه‌یی ده‌یه‌وێ ئه‌و گرژی‌و ئاڵۆز‌یه‌ی له‌گه‌ڵ دنیای ده‌ره‌وه‌ی هه‌یه‌ تا راده‌یه‌كی مومكین خاوبكاته‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی گه‌مارۆی زیاتر نه‌كه‌وێته‌ سه‌ر ئێران‌و بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌و گه‌مارۆیانه‌ی هه‌ن كه‌م بكرێنه‌وه‌.

له‌م حاڵه‌ته‌دا قبوڵكردنی حه‌سه‌ن روحانی له‌لایه‌ن خامه‌نه‌ییه‌وه‌ به‌شێكی له‌به‌رئه‌وه‌یه‌ كه‌ ئه‌و خاوكردنه‌وه‌یه‌ ده‌گه‌ڵ دنیای ده‌ره‌وه‌ له‌ڕێگای سه‌ركۆمارێكه‌وه‌ كه‌ به‌میانه‌ڕه‌و ناسراوه‌ ئاسانتره‌. پێموایه‌ ته‌خفیفێك له‌په‌یوه‌ندی نێوان ئێران‌و دنیای ده‌ره‌وه‌دا روده‌دا، ته‌نانه‌ت له‌په‌یوه‌ندی ده‌گه‌ڵ په‌روه‌نده‌ی ئه‌تۆمییشدا كرانه‌وه‌یه‌ك ده‌بێ. دنیای ده‌ره‌وه‌ سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی له‌باره‌ی تیرۆریزم‌و مه‌سه‌له‌ی ئه‌تۆمی‌و ئه‌وانه‌وه‌ به‌رامبه‌ر به‌ئێران ڕاوه‌ستاوه‌ چه‌ند سالێكه‌ هیچ نه‌بێ بۆ به‌هێزكردنی هه‌ڵوێستی خۆیان باسێكیش له‌وه‌ ده‌كه‌ن كه‌ له‌ئێراندا ئازادی نیه‌، دیموكراسی نیه‌، خه‌ڵك ده‌گیرێ، نه‌ته‌وه‌كان مافیان نیه‌ ئایین‌و مه‌زهه‌به‌كانی جگه‌ له‌هی خۆیان ماف‌و ئازاد‌ییان نیه‌. وا بیرده‌كه‌مه‌وه‌ له‌بواری نێوخۆییشدا دیسان كرانه‌وه‌یه‌ك له‌چوارچێوه‌ی ئه‌و زه‌رفیه‌ته‌دا كه‌ كۆماری ئیسلامی هه‌یه‌تی، نه‌ك ئه‌وه‌ی خه‌ڵكی ئێران یاخود میلله‌تی كورد یاخود حیزبی من ده‌یانه‌وێ، ڕوده‌دا. ره‌نگه‌ له‌شه‌ش مانگی یه‌كه‌می سه‌رۆكایه‌تیی روحانیدا هه‌ندێك له‌زیندانیانی سیاسی ئازادبكرێن، له‌وانه‌یه‌ هه‌ندێك كه‌سی وه‌ك موسه‌وی‌و كه‌ڕوبی كه‌ له‌ماڵه‌كه‌ی خۆیاندا حه‌بسكراون حه‌ساریان له‌سه‌ر هه‌ڵبگیرێ. له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا مه‌رج نیه‌ ئه‌و قسانه‌ی من ده‌قاوده‌ق بێنه‌ دی، به‌ڵام پێموایه‌ له‌ نێوخۆی ئێرانیشدا كرانه‌وه‌یه‌ك روده‌دا، به‌ڕاده‌یه‌ك كه‌ زیان به‌بناغه‌كانی كۆماری ئیسلامی نه‌گه‌یه‌نێ.

ئاوێنه‌: ماوه‌یه‌ك له‌مه‌وبه‌ر خالیدی عه‌زیزی سكرتێری حیزبی دیموكراتی كوردستان ئاماژه‌ی به‌وه‌دا كه‌ ئێوه‌ وه‌ك حیزبی دیموكرات روحانیتان پێ موناسبتره‌، ئایا ئه‌مه‌ مه‌سیجێكه‌ له‌لایه‌ن ئێوه‌وه‌ بۆ ده‌سه‌ڵاتدارانی نوێی ئێران بۆ ئه‌وه‌ی بكه‌ونه‌ گفتوگۆوه‌؟
عه‌بدوڵڵا حه‌سه‌ن زاده‌: نا مه‌سه‌له‌كه‌ گفتوگۆ نیه‌، به‌ڵام ئه‌وه‌ قسه‌یه‌كی مه‌نتیقییه‌. هه‌ندێك كه‌س هه‌ن به‌وشه‌یه‌كی نه‌شیاویش ده‌ڵێن هه‌مویان وه‌ك یه‌كن. ئه‌و قسه‌یه‌ قسه‌یه‌كی بێ مه‌نتیقه‌. واتا هه‌ركه‌سێك كه‌مترین تێگه‌یشتنی له‌وه‌زعی ئێران هه‌بێ عه‌قل قبوڵی ناكا بڵێ خاته‌می‌و ئه‌حمه‌دی نه‌ژاد وه‌ك یه‌كن؟ له‌هه‌ر وڵاتێكدا بیگری ناكرێ هه‌موان وه‌ك‌ یه‌ك دابنێی. بۆ نمونه‌ ناتوانی بڵێی ئۆباماو بوش (كارم به‌وه‌ نیه‌ كامیان به‌باشتر ده‌زانی) وه‌كو یه‌كن. ئه‌وه‌ قسه‌یه‌كی مه‌نتیقی نیه‌. به‌ڵام كاتێك كاندیده‌كانی دیكه‌ له‌نمونه‌ی ئه‌حمه‌دی نه‌ژاد بون كه‌ توندڕه‌وو بنئاژۆخواز بوو ئه‌مه‌ میانه‌ڕه‌وه‌، مه‌نتیقییه‌ بڵێی ئه‌و باشتره‌ یان هه‌رنه‌بێ كه‌متر خراپه‌ وه‌ك ئه‌وه‌ی ئێستا له‌ئێران باوه‌ ده‌ڵێن پیاو له‌نێوان خراپ‌و خراپتردا خراپه‌كه‌ قبوڵ‌ ده‌كا. هه‌ندێك كه‌س ئیراد له‌وه‌ ده‌گرن. باشه‌، ئه‌گه‌ر وایه‌ بۆ ناچن بیڕوخێنن تا هه‌مومان چه‌پڵه‌یان بۆ لێبده‌ین؟ كه‌وایه‌ په‌یامی خالیدی عه‌زیزی مه‌به‌سته‌كه‌ی هه‌ر ئه‌وه‌یه‌. هه‌رله‌وكاته‌دا ئاشكرایه‌ كه‌ حیزبی دیموكرات له‌كۆنه‌وه‌ بڕوای وابوه‌ كه‌ مه‌سه‌له‌ی كورد نه‌ له‌ئێران نه‌ له‌هیچ جیگایه‌كی دیكه‌ رێگا چاره‌سه‌ری عه‌سكه‌ریی نیه‌و ده‌بێ به‌رێگای گفتوگۆی ئاشتیخوازانه‌دا چاره‌سه‌ربكرێ. ئێستاش ئه‌گه‌ر سه‌رۆكۆماری ئێران شتێكی باش بكا، ئێمه‌ش نه‌ڵێین باشه‌ خه‌ڵكی دی ده‌ڵێن كاری باشی كرد. بۆ نمونه‌ ئه‌گه‌ر گوتی له‌قوتابخانه‌دا تا پۆلی چواری سه‌ره‌تایی خوێندن به‌زمانی كوردی بێ ئێمه‌ ده‌بێ بڵێین هیچ نیه‌؟ مرۆڤی مه‌نتیقی وا ناڵێ، به‌ڵكو ده‌ڵێ ئه‌مه‌ به‌شێكه‌ له‌داخوازه‌كانی خه‌ڵك‌و خه‌بات بۆ وه‌دیهێنانی ئه‌وانی دیكه‌ش به‌رده‌وامه‌.

ئاوێنه‌: هاتنه‌ سه‌ركاری روحانی به‌بڕوای تۆ چ كاریگه‌ریه‌كی له‌سه‌ر په‌یوه‌ندیه‌كانی كۆماری ئیسلامی‌و هه‌رێمی كوردستان ده‌بێت؟
عه‌بدوڵڵا حه‌سه‌ن زاده‌: ئه‌من دوباره‌ی ده‌كه‌مه‌وه‌ ئه‌وه‌ی له‌سه‌ر ئه‌و په‌یوه‌ندییانه‌ بڕیاری كۆتایی ده‌دا، رێبه‌ری نیزامه‌ نه‌ك سه‌ركۆمار، به‌ڵام هه‌رله‌و كاته‌دا پێموایه‌ ته‌عامول له‌گه‌ڵ ڕوحانی ڕه‌نگه‌ ئاسانتربێ تا له‌گه‌ڵ ئه‌حمه‌دی نه‌ژاد.

ئاوێنه‌: ئایا روحانی ده‌توانێت ده‌ستی قاسمی سلێمانی‌و سوپای قودس كورتكاته‌وه‌ له‌ئاڕاسته‌كردنی سیاسه‌تی ده‌ره‌وه‌ی ئێران به‌رامبه‌ر به‌هه‌رێمی كوردستان‌و عێراق یاخود له‌وه‌دا خۆی ده‌ستی كورته‌؟
عه‌بدوڵڵا حه‌سه‌ن زاده‌: ئه‌من گوتم ئه‌وه‌ سه‌ركۆمار نیه‌ كه‌ ئه‌و كارانه‌ ده‌كا. به‌ڵام ئه‌گه‌ر چراسه‌وزی پێ بدرێ یاخود له‌وه‌ نه‌ترسێ كه‌ ئه‌و شتێك بڵێ‌و رێبه‌ر ره‌تیبكاته‌وه‌ بۆ ناتوانێ؟ به‌ڵام ئه‌گه‌ر بزانێ پیشتوانیی رێبه‌ری له‌پشت نیه‌ نایكا. بۆ نمونه‌ له‌سه‌رده‌می ئه‌حمه‌دی نه‌ژاددا دیتمان سه‌ركۆمار وه‌زیرێكی لاده‌برد رێبه‌ر ده‌یگوت ده‌بێ بێته‌وه‌ جێگای خۆی، ئه‌ویش ناچاربو به‌قسه‌ی بكا. بۆیه‌ پیاوی عاقڵ‌ شتێك ناڵێ دواتر لێی هه‌ڵوه‌شێته‌وه‌.

ئاوێنه‌: له‌ناو په‌كه‌كه‌ گۆڕانكارییه‌ك رویداوه‌، ئێوه‌ خوێندنه‌وه‌تان بۆ ئه‌م گۆڕانكارییه‌ چییه‌ له‌م كاته‌دا، پێتانوایه‌ هاتنه‌پێشه‌وه‌ی بایق‌و هۆزات وه‌ك هه‌ندێك ده‌ڵێن به‌پشتیوانی ئێران بوه‌؟
عه‌بدوڵڵا حه‌سه‌ن زاده‌: ئه‌من نه‌زۆر زانیاریم له‌ئالوگۆڕه‌كانی نێو په‌كه‌كه‌ هه‌یه‌ نه‌ ده‌شمه‌وێ ئه‌و تۆمه‌تانه‌ له‌ملاو له‌ولاو بده‌م. ئه‌وه‌ی قبوڵ ده‌كه‌م كه‌ كۆماری ئیسلامی چه‌ندی بۆی بكرێ ده‌یه‌وێ به‌ناوی دۆستایه‌تی ده‌ست له‌هه‌مو به‌شه‌كانی بزوتنه‌وه‌ی كورد وه‌ربدا تا له‌نێوه‌وه‌ ده‌ستی لێبوه‌شێنێ، وه‌كو كورد ده‌ڵێ دوژمنی خۆی به‌هه‌نگوین بخنكێنێ. به‌ڵام ئه‌من نامه‌وێ كه‌س تۆمه‌تبار بكه‌م به‌وه‌ كه‌ پیاوی ئێرانه‌. ئه‌وه‌نده‌ی بۆخۆم ئاگاداربم جه‌میل بایك ئه‌و كه‌سه‌ی جێگای موراد قه‌ره‌یلانی گرتوه‌ته‌وه‌ پیاوێكی زیره‌كه‌. له‌نێو خۆیاندا وا مه‌شهوره‌ كه‌ تۆزیك توندڕه‌وه‌ به‌ڵام مادام هه‌ڵبژارده‌ی خۆیانه‌ ئێمه‌ هه‌ر ده‌بێ بڵێین پیرۆزه‌.

ئاوێنه‌: پێتوایه‌ له‌درێژكردنه‌وه‌ی ماوه‌ی سه‌رۆكایه‌تی بارزانیدا ئێران رۆڵی بینیوه‌؟
عه‌بدوڵڵا حه‌سه‌ن زاده‌: ئه‌من زۆرم پێناخۆشه‌ كه‌ ئێمه‌ بڵێین له‌هه‌مو شتێكدا ئێران رۆڵی بینیوه‌، زۆریش له‌وه‌ بێزارم كه‌ ئیراده‌ی كوردو حیزب‌و حكومه‌ت‌و په‌رله‌مان هه‌موی به‌كه‌م دابنێن‌و بڵێین هێزێكی ده‌ره‌كی كاریگه‌ریی هه‌بوه‌. حاشا له‌وه‌ ناكه‌م كه‌ ئێران هه‌م له‌عێراق‌و هه‌م له‌هه‌رێمی كوردستانیش ده‌یه‌وێ كار بكاو تا ڕاده‌یه‌كیش نفوزی هه‌یه‌، به‌ڵام ئه‌وه‌ی بڕیاری هه‌رێمی كوردستان ده‌دا ئێران نیه‌، به‌ڵكو سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێمه‌، حكومه‌ته‌، پارله‌مانه‌و حیزبه‌ سیاسییه‌كانن به‌ده‌سه‌ڵات‌و ئۆپۆزیسیۆنه‌وه‌.

ئاوێنه‌: رات چییه‌ به‌رامبه‌ر به‌و درێژكردنه‌وه‌یه‌، ئایا كارێكی باش بو؟ وه‌ك ده‌وترێت ته‌نانه‌ت هێزه‌ كوردیه‌كانی پارچه‌كانی تری كوردستان داوایانكردوه‌ بارزانی ئه‌و درێژكردنه‌وه‌یه‌ په‌سه‌ند بكات؟
عه‌بدوڵڵا حه‌سه‌ن زاده‌: ئه‌و درێژكردنه‌وه‌یه‌ به‌ئیراده‌ی ئه‌كسه‌ریه‌تی په‌رله‌مان بوه‌ هه‌رله‌و كاته‌دا ئێمه‌ش ده‌زانین لێره‌دا جۆرێك له‌بنبه‌ست دروست ببوو كێشه‌یه‌كی سیاسی دروست ببو كه‌ ئه‌گه‌ر ئاوا تێپه‌ڕبوایه‌و چاره‌سه‌رێك نه‌كرایه‌ ره‌نگبو بۆشایی سیاسی له‌هه‌رێمی كوردستان دروستبێ. ئه‌من پێموایه‌ ئه‌و چاره‌سه‌ره‌ وه‌كو شتێكی كاتی باشه‌و پێشموانیه‌ كه‌ ده‌بێ حه‌تمه‌ن ئه‌و دو ساڵه‌ درێژبكرێته‌وه‌. ئه‌گه‌ر مه‌سه‌له‌ی ده‌ستور له‌ماوه‌ی شه‌ش مانگدا چاره‌سه‌ربو ئه‌و كاته‌ ده‌گونجێ هه‌ڵبژاردنێكی دیكه‌ بكرێ‌و سه‌رۆكێكی تازه‌ هه‌ڵبژێردرێ كه‌ له‌وانه‌شه‌ كه‌سێكی تازه‌ نه‌بێ به‌ڵكو خودی كاك مه‌سعود بارزانی هه‌ڵبژێردرێته‌وه‌. ئه‌و كاته‌ ده‌ستور بڕیارده‌دا ئایا كاك مه‌سعود ده‌توانێ خۆی كاندیدبكاته‌وه‌ یان نا؟

ئاوێنه‌: تۆ وتت ئه‌و درێژكردنه‌وه‌یه‌ بڕیاری په‌رله‌مان بوه‌، ئایا په‌رله‌مانی كوردستان كارێكی یاسایی‌و شه‌رعی كرد؟
عه‌بدوڵڵا حه‌سه‌ن زاده‌: په‌رله‌مان بۆ كاری ناشه‌رعیی كردوه‌، كام قانون هه‌یه‌ بڵێ ئه‌وه‌ ناشه‌رعییه‌؟ ئایا قانونێك هه‌یه‌ بڵێ په‌رله‌مان ناتوانێ ئه‌و كاره‌ بكا؟ ئه‌مه‌ شتێكی تازه‌ش نیه‌. بۆ نمونه‌ له‌ دروستبونی یه‌كه‌م په‌رله‌مانی كوردستان كه‌ رێژه‌ی په‌نجا به‌په‌نجا بو پارله‌مان ماوه‌ی خۆی هه‌نده‌ی ته‌مه‌نی خۆی درێژكرده‌وه‌. ئه‌مه‌ له‌وڵاتانی دیش ڕوده‌دا. ئه‌من بۆخۆم ئاره‌زوم نه‌ده‌كرد ئه‌و قه‌یرانه‌ دروست ببێ.

ئاوێنه‌: باسی ده‌ستورت كرد، رات له‌سه‌ر ده‌ستوری هه‌رێمی كوردستان چییه‌ كه‌ مشتومڕێكی زۆری له‌سه‌ره‌؟
عه‌بدوڵڵای حه‌سه‌ن‌ زاده‌: ئه‌من كاتی خۆی گه‌ڵاڵه‌ی ده‌ستوری هه‌رێمی كوردستانم خوێندۆته‌وه‌و هه‌رچه‌نده‌ مافناس نیم، هێندێ ورده‌ تێبینیشم له‌سه‌ری هه‌بوه‌ كه‌ له‌جێگای خۆیدا ده‌رمبڕیون. ئێستا كه‌ ئه‌و گه‌ڵاڵه‌یه‌ چوارساڵ پاش په‌سندكردنی له‌لایه‌ن پارله‌مانه‌وه‌ نه‌خراوه‌ته‌ به‌ر رێفراندۆم، به‌شتێكی باشی ده‌زانم كه‌ بڕیاردراوه‌ جارێكی دیكه‌ بخرێته‌ به‌ر موناقه‌شه‌و هه‌وڵبدرێ كۆده‌نگییه‌ك له‌سه‌ر ده‌قه‌كه‌ی دروست بێ، ئه‌مجار بخرێته‌ رێفراندۆمه‌وه‌.

ئاوێنه‌: قسه‌یه‌ك هه‌یه‌ كه‌ حیزبی دیموكراتی كوردستان‌و سكرتێره‌كه‌تان زۆر له‌پارتی نزیككه‌وتونه‌ته‌وه‌، هۆكاری ئه‌م نزیكبونه‌وه‌یه‌ چییه‌و له‌سه‌ر چ ئه‌ساسێكه‌؟
عه‌بدوڵڵای حه‌سه‌ن زاده‌: ئه‌مه‌ له‌جێدا دروست نیه‌. حیزبی دیموكراتی كوردستان نه‌ده‌یه‌وێ له‌پارتی نزیكبێته‌وه‌و له‌یه‌كێتی دوربكه‌وێته‌وه‌و نه‌ده‌یه‌وێ له‌یه‌كێتی نزیكبێته‌وه‌و له‌پارتی دوربكه‌وێته‌وه‌، به‌ڵكو حیزبی دیموكرات ئه‌و دو حیزبه‌ وه‌كو دو هێزی كوردی‌و خه‌باتكارو خاوه‌ن سه‌ڵاحیه‌ت‌و دو حیزبی شه‌ریكه‌ حوكم له‌هه‌رێمی كوردستان ده‌ناسێ كه‌ هه‌میشه‌ هه‌وڵیداوه‌و هه‌وڵده‌دا پێوه‌ندیی گه‌رمی برایانه‌ی له‌گه‌ڵ هه‌ردوكیان هه‌بێ. ئه‌و قسانه‌ی باستكردن هه‌ندێك كه‌س پێیانخۆشه‌ بیانكه‌ن. ئه‌گه‌ر ئه‌وه‌ خێرێكی بۆ وان تێدابێ قه‌یدی چیه‌ با نانێكی لێبخۆن.

ئاوێنه‌: هه‌ستناكه‌ن پارتی زۆر هاتوه‌ته‌ نێو روداوه‌كانی هه‌ردو حیزبی دیموكراته‌وه‌و ده‌یانه‌وێ تۆ بكه‌نه‌ ده‌ره‌وه‌ی گه‌مه‌كه‌و له‌یه‌كگرتنه‌وه‌دا خالیدی عه‌زیزی‌و مسته‌فای هیجری رۆڵببینن؟
عه‌بدوڵڵا حه‌سه‌ن زاده‌: هه‌رچه‌ند ئه‌من له‌رێبه‌ریی حیزبدا نیم به‌ڵام ده‌زانم تائێستا نه‌ ئه‌و دو حیزبه‌ وه‌كو حیزب، نه‌ عونسورێكی رێبه‌ریی ئه‌و حیزبانه‌ به‌هیچ كه‌س له‌رێبه‌رانی حیزبی دیموكراتیان نه‌گوتوه‌ كه‌ ئێوه‌ كاری چاكتانكرد له‌تبون یان نزیكمه‌بنه‌وه‌. ئه‌وه‌نده‌ی له‌وباره‌یه‌وه‌ گوترابێ هه‌ر ئه‌وه‌ بوه‌ كه‌ گوتویانه‌ ئه‌و له‌تبونه‌ كارێكی خراپ بو، یه‌كگرتنه‌وه‌ كارێكی باشه‌. ئێستا چۆن بڵێین ئه‌وان كارێگه‌رییان له‌سه‌ر ئێمه‌ هه‌یه‌ بۆ ئه‌وه‌ی لێكنزیك نه‌بینه‌وه‌؟ ره‌نگه‌ بڵێن كارناكه‌ن بۆ ئه‌وه‌ی ئێمه‌ یه‌كبگرینه‌وه‌، به‌ڵام ئه‌وه‌ كاری تێكۆشه‌رانی حیزبی دیموكراته‌. ئێمه‌ جارێكیان له‌ساڵی 1994دا دوله‌تییه‌كی دیكه‌مان تێدا هه‌بو. هه‌رچه‌ند پێشتر خه‌ڵكی دیكه‌ نێوبژیوانییان كردبو، به‌ڵام بۆخۆمان به‌یه‌كه‌وه‌ دانیشتین‌و بوینه‌وه‌ به‌یه‌ك. ئێمه‌ نابێ بۆ خۆمان تێكیبده‌ین‌و چاوه‌ڕوانبین خه‌ڵكی دیكه‌ بێن ڕێكمانخه‌نه‌وه‌. به‌ڵام ئه‌وه‌ كارێكی ئاسان نیه‌ كه‌ ئه‌وان بێن‌و بڵێن دو حیزبی دیموكرات یه‌كبگرنه‌وه‌ له‌به‌رئه‌وه‌ی ئه‌وان په‌یوه‌ندییان له‌گه‌ڵ ئێران هه‌یه‌و ڕه‌نگه‌ ئه‌گه‌ر شتی وا ڕوبدا ئێرانییه‌كان بڵێن ئێوه‌ بۆچی ته‌داخول له‌كاروباری ئێراندا ده‌كه‌ن‌و ده‌تانه‌وێ دوژمنانی ئێمه‌ ڕێكخه‌نه‌وه‌. بۆ ئه‌وه‌ی دیكه‌ هه‌وڵی هیچ لایه‌نێكی ده‌ره‌وه‌ی ناوێ. ئه‌من بۆخۆم له‌ڕێبه‌رایه‌تیی حیزبه‌كه‌م كشاومه‌وه‌و شتێكی سروشتییه‌ كه‌ بڕیاری حیزب له‌لایه‌ن ڕێبه‌رایه‌تییه‌كه‌یه‌وه‌ بدرێ.

ئاوێنه‌: تا چه‌ند له‌ئه‌دای خالیدی عه‌زیزی رازیت‌و پێتوایه‌ سه‌ركه‌وتوبوه‌ له‌كاری سكرتێریی ئه‌م حیزبه‌دا؟
عه‌بدوڵڵا حه‌سه‌ن زاده‌: ئێمه‌ ده‌بێ هه‌لومه‌رجی خه‌بات لێكبده‌ینه‌وه‌. هه‌لومه‌رجی خه‌باتی ئۆپۆزسیۆنی ئێرانی به‌گشتی موناسیب نیه‌و له‌حاڵی به‌ره‌وپێشچوندا نیه‌. به‌ڵام ئه‌دای كاك خالید له‌و چوارچێوه‌یه‌دا ئه‌دایه‌كی سه‌ركه‌وتوبوه‌، توانیویه‌تی رێزی ئه‌م حیزبه‌ بپارێزێ، توانیویه‌تی سیاسه‌تێكی ئوسولی به‌رێته‌ پێشه‌وه‌. ڕێبه‌رایه‌تیی حیزبی دیموكراتی كوردستان له‌خولی سكرتێریی كاك خالیدی عه‌زیزیدا سیاسه‌تێكی وای نه‌گرتۆته‌ پێش كه‌ دۆستانی حیزب لێی دوربكه‌ونه‌وه‌و ئه‌مه‌ له‌م هه‌لومه‌رجه‌دا كه‌ ئێستا ده‌گوزه‌رێ به‌سه‌ركه‌وتن حیساب ده‌كرێ.

ئاوێنه‌: له‌یادی تیرۆركردنی قاسملودا تۆ وتت: قاسملوو شه‌ره‌فكه‌ندی به‌شێكی هۆكاری تیرۆركردنه‌كه‌یان ئه‌وه‌ بو كه‌ خۆیان كه‌مته‌رخه‌م بون، بۆ ئێستا ئه‌م قسانه‌ ده‌كه‌یت‌و پێشتر شتی وات نه‌وتوه‌ ئایا ئه‌مه‌ نابێته‌ ئه‌ستۆپاكی بۆ بكوژه‌كانی؟
عه‌بدوڵڵا حه‌سه‌ن زاده‌: ئه‌مه‌ شتێكه‌ ئێوه‌ لێی ئاگادارنین. ئه‌من هه‌مو كاتێك ئه‌وه‌م گوتوه‌. ته‌نانه‌ت پێش شه‌هیدكرانی ئه‌من گله‌ییم لێكردوه‌ كه‌ بۆ پێتوایه‌ دڵت له‌گه‌ڵ خوای خۆت پاكه‌و هیچ مه‌ترسییه‌كت له‌سه‌ر نیه‌؟ به‌خۆی‌و یه‌ك پێشمه‌رگه‌وه‌ ده‌گه‌ڕا. ئه‌من باوه‌ڕم وایه‌ بۆ هه‌ڵسه‌نگاندنی هه‌ر كاره‌ساتیك ده‌بێ له‌هه‌ڵه‌كانی خۆمانه‌وه‌ ده‌ستپێبكه‌ین. دوكتۆر قاسملو یان هه‌ر رێبه‌رێكی دیكه‌ ئه‌گه‌ر وابزانێ دوژمنه‌كه‌ی نایكوژێ زۆر له‌هه‌ڵه‌دایه‌. مه‌علومه‌ ئه‌وان ده‌یانویست بیكوژن. كه‌واتا ده‌بو ئه‌و رێبه‌ره‌ بۆ خۆی زیاتر ئاگای له‌خۆی بێ‌و ئه‌منیه‌تی خۆی بپارێزێ. دوكتۆر قاسملو زۆر به‌كه‌مته‌رخه‌می به‌بێ نێگابان چوه‌ له‌گه‌ڵ تێرۆریسته‌كاندا دانیشتوه‌. ده‌ی باشه‌، ئه‌مه‌ بۆ پاكانه‌ بۆ جومهوریی ئیسلامیی ئێرانه‌؟ مه‌علومه‌ ئه‌وان ده‌یانه‌وێ بیكوژن نه‌ك هه‌ر ئه‌و، به‌ڵكو ده‌یانه‌وێ خالیدی عه‌زیزی‌و مسته‌فای هیجری‌و كێ‌و كێ بكوژن. كه‌واتا ئه‌وان ده‌بێ ئاگایان له‌خۆیان بێ.

ئاوێنه‌: ئه‌وه‌ی سه‌رنجڕاكێشه‌ له‌وه‌ته‌ی كتێبی "ئه‌زمونی خه‌بات"ت بڵاوكردوه‌ته‌وه‌، پارتی له‌زۆربه‌ی بۆنه‌دا بانگت ده‌كات، چی له‌پشت ئه‌مه‌وه‌یه‌ ئایا ده‌یانه‌وێ ئیحتوات بكه‌ن‌و به‌ره‌و لای خۆیان راتكێشن؟
عه‌بدوڵڵا حه‌سه‌ن زاده‌: ئه‌مه‌ت له‌چی‌ ‌ڕا بۆ ده‌ركه‌وتوه‌؟ له‌كتێبی ئه‌زمونی خه‌باتدا نه‌ به‌پارتیم هه‌ڵداگوتوه‌ نه‌ دوژمنایه‌تیم كردوه‌ نه‌ به‌یه‌كێتیم هه‌ڵداگوتوه‌ نه‌ دوژمنایه‌تیم كردوه‌. له‌باره‌ی هه‌ردوكیانه‌وه‌ هه‌م هه‌قیقه‌تی وه‌زنه‌كه‌یانم گوتوه‌، ئه‌وه‌نده‌ی بۆ خۆم تێی گه‌یشتوم‌و هه‌م كه‌م‌و زۆریش ره‌خنه‌م له‌كارو سیاسه‌ته‌كانیان گرتوه‌. ڕاسته‌ ئه‌من له‌زۆر له‌موناسه‌به‌كانی هه‌ولێر بانگهێشتنكراوم به‌ڵام له‌سلێمانی پتریش بانگهێشتنكراوم. له‌وه‌ش گه‌ڕێ كه‌ بانگهێشتن بۆ ئه‌و موناسه‌باته‌ كه‌متر به‌ئاگاداری‌‌و بڕیاری ڕێبه‌رایه‌تیی حیزبه‌كانه‌.

ئاوێنه‌: مام جه‌لال هاوڕێیه‌كی نزیك‌و به‌رده‌وام پشتیوانی تۆ بوه‌، هه‌ستده‌كه‌یت غیابی ئه‌و چ كاریگه‌ریی له‌سه‌ر شه‌خسی تۆ به‌تایبه‌تی‌و حیزبی دیموكرات به‌گشتی ده‌بێت؟
عه‌بدوڵڵا حه‌سه‌ن زاده‌: مام جه‌لال دۆستایه‌تیی شه‌خسیم له‌گه‌ڵی هه‌بوه‌، به‌ڵام له‌وه‌ گرنگتر ئه‌وه‌یه‌ دۆستایه‌تی له‌نێوان حیزبی دیموكرات‌و یه‌كێتیی نیشتیمانیدا هه‌بوه‌. بێشك هه‌م مام جه‌لال‌و هه‌م دوكتۆر قاسملو كاریگه‌رییان له‌سه‌ر به‌رقه‌راری‌و به‌رده‌وامبونی ئه‌م نزیكایه‌تییه‌ هه‌بوه‌. به‌ڵام به‌خۆشحاڵییه‌وه‌ ئه‌و په‌یوه‌ندییانه‌ له‌جێگای خۆیاندا ماون. ئه‌وه‌ی په‌یوه‌ندیی به‌خۆمه‌وه‌ هه‌یه‌ ئه‌من هیچ شتێكی تایبه‌تیم له‌گه‌ڵ مام جه‌لال نه‌بوه‌، به‌ڵام به‌زیانێكی زۆر گه‌وره‌ی ده‌زانم كه‌ مام جه‌لال توشی حاڵه‌تێكی له‌م جۆره‌ بوه‌. هه‌رچه‌نده‌ هه‌مو كه‌سێك رۆژێك دێ‌و ڕۆژێك ده‌ڕوا، به‌ڵام هێشتا زو بو مام جه‌لال له‌مه‌یدانی سیاسه‌تی كوردی دوربكه‌وێته‌وه‌. ئه‌گه‌ر ئێستا مام جه‌لال له‌مه‌یدانه‌كه‌ بوایه‌ به‌كۆمه‌كی هه‌موان ده‌یتوانی كاری گه‌وره‌ بكا چ له‌مه‌یدانی سیاسیی عێراقدا، چ له‌مه‌یدانی سیاسیی كوردستانداو هه‌تا چ له‌مه‌یدانی سیاسه‌تی نێونه‌ته‌وه‌یشدا.

ئاوێنه‌: كه‌سێك شك ده‌به‌یت له‌نێو یه‌كێتیدا ئه‌و رۆڵه‌ی ئه‌و ببینێت‌و بتوانێت جێی پڕبكاته‌وه‌؟
عه‌بدوڵڵا حه‌سه‌ن زاده‌: هه‌ندێك شت هه‌یه‌ ئاسان دروستنابێته‌وه‌. بۆ نمونه‌ له‌نێو حیزبی دیموكراتدا خه‌ڵك دروست ده‌بێته‌وه‌ كه‌ له‌پێشه‌واو دكتۆر قاسملو زیره‌كترو خوێنده‌وارترو سیاسیتر بێ، به‌ڵام ئه‌و كاریزمایه‌ی بۆ ئه‌وان دروست ببو زۆر زه‌حمه‌ته‌ دروستبێته‌وه‌. مه‌لا مسته‌فا بارزانی جێگایه‌كی له‌نێو كورددا هه‌بو كه‌ ئێستا كاك مه‌سعود بارزانی ناتوانێ پڕی بكاته‌وه‌. مام جه‌لالیش له‌ئه‌سڵدا وایه‌. وه‌كو چه‌ترێك وابو. هه‌تا له‌كاتی ناكۆكییشدا هه‌مویان حورمه‌تیان گرتوه‌ كه‌ ڕه‌نگه‌ له‌وباره‌یه‌وه‌ كه‌سێكی دیكه‌ په‌یدا نه‌بێ، به‌ڵام یه‌كێتیی نیشتیمانی وه‌جاخكوێر نیه‌و زۆر كادیری به‌توانای هه‌ن كه‌ ده‌توانن خه‌باته‌كه‌ی درێژه‌ پێبده‌ن.

ئاوێنه‌: به‌بڕوای تۆ به‌پێی ئه‌وه‌ی ده‌یانناسیت، نه‌وشیروان مسته‌فا ده‌رفه‌تی ئه‌وه‌ی بۆ ده‌ڕه‌خسێت له‌داهاتودا رۆڵی تاڵه‌بانی ببینێت؟
عه‌بدوڵڵا حه‌سه‌ن زاده‌: جارێ كاك نه‌وشیروان مسته‌فا له‌نێو یه‌كێتیدا نیه‌ تا وابڵێین ده‌بێ بڵێین ئایا گۆڕان ده‌توانێ جێگای یه‌كێتی بگرێته‌وه‌ تا نه‌وشیروانیش جێگای مام جه‌لال بگرێته‌وه‌. ئه‌وه‌ ده‌بێ ئاینده‌ نیشانیبدا. به‌ڵام ئه‌من وه‌كو خۆم پێموایه‌ تاكو ئێستاش گۆڕان نه‌یتوانیوه‌ جێگای یه‌كێتی بگرێته‌وه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی لایه‌قن‌و مرۆڤی زۆر سیاسییان له‌گه‌ڵه‌و كاتی خۆشی نه‌وشیروان مسته‌فا له‌نێو یه‌كێـتیدا شه‌خسی دوه‌م بوه‌. نه‌وشیروان پیاوێكی به‌تواناو سیاسییه‌و ئه‌گه‌ر ئه‌م دو لایه‌نه‌ ببنه‌وه‌ به‌یه‌ك‌و كۆده‌نگی له‌سه‌ر نه‌وشیروان هه‌بێ كه‌ ببێته‌ كه‌سی یه‌كه‌م، بۆچی نا؟ ده‌توانێت. هه‌روه‌ك كه‌سانی دیكه‌ش له‌نێو یه‌كێتیدا هه‌ن كه‌ بتوانن ڕێبه‌ریی ئه‌م حیزبه‌ بگرنه‌ ده‌ست. به‌ڵام دیسانیش مام جه‌لال هه‌ر جێی خۆی هه‌یه‌.

بگه‌رێوه‌|ئەم بابەتە 940 جار بینراوە| بینێره‌| چاپ
Facebook| My Yahoo| Twitter| google




start|copyright © 2009 kdpmedia.org|contact